W ostatnich latach analityczne i generatywne modele sztucznej inteligencji stopniowo zmieniają naszą relację z przeszłością – z historią, pamięcią i archiwami. Rekonstruowanie przeszłości zawsze zależało od dostępnych technologii i było przedmiotem politycznych sporów. Współczesna sztuczna inteligencja wprowadza jednak nowy sposób jej zapośredniczania: materiały historyczne są reorganizowane przez abstrakcyjne przestrzenie obliczeniowe, które wpływają na to, co możemy zobaczyć, odczytać i opowiedzieć. Zmienia się więc nie tylko nasz dostęp do przeszłości, ale także sama historyczność – technologiczne i epistemologiczne ramy, dzięki którym historia staje się dla nas możliwa do pomyślenia i opisania. W wykładzie przyjrzę się tej transformacji z perspektywy teorii kultury wizualnej, odwołując się do prac artystycznych wykorzystujących technologie sztucznej inteligencji na różne sposoby, z których wiele prezentowanych było w kolejnych odsłonach wystawy The World Through AI (Świat poprzez AI).

Antonio Somaini jest profesorem teorii filmu, mediów i kultury wizualnej na Université Sorbonne Nouvelle w Paryżu oraz członkiem Institut Universitaire de France (IUF). W ostatnich latach był profesorem wizytującym na Uniwersytecie Yale (2022) oraz Uniwersytecie Harvarda (2024, 2025). W 2025 roku był głównym kuratorem wystawy Le monde selon l’IA / The World Through AI w paryskim Jeu de Paume, prezentowanej obecnie w nowych odsłonach w Schirn Kunsthalle we Frankfurcie oraz SESC 24 de Maio w São Paulo. Do jego najnowszych publikacji należą eseje „Latent Spaces: AI, Art, and the Archive” (October 196, wiosna 2026, s. 18–60), „A Theory of Latent Spaces” (w katalogu wystawy The World Through AI, Paryż: Jeu de Paume / JBE Books, 2025, s. 21–51) oraz „Algorithmic Images. Artificial Intelligence and Visual Culture” (Grey Room 93, jesień 2023, s. 74–115).